Byung-Chul Han
Nëse ndihesh sikur po vrapon në një pistë që nuk mbaron kurrë, nuk është sepse nuk po përpiqesh mjaftueshëm, por sepse sistemi modern është ndërtuar që ti të mos ndalosh kurrë. Ne nuk po jetojmë më; ne po “funksionojmë”.
Sot, ne jemi bërë skllevër të një paradoksi të tmerrshëm: kemi shpikur makineri për të na kursyer kohën, por ndihemi sikur kemi më pak kohë se çdo brez tjetër në histori. Puna nuk qëndron më brenda mureve të zyrës; ajo ka infiltruar dhomën tonë të ndenjes, pushimet tona dhe madje edhe bisedat tona më intime përmes ekranit që mbajmë në dorë.
Mekanizmi i “Shoqërisë së Arritjes”:
Sipas psikologjisë sociale moderne, ne kemi kaluar nga një shoqëri që na thoshte “Duhet” (shoqëria e disiplinës), në një shoqëri që na thotë “Ti mundesh” (shoqëria e arritjes). Kjo duket si liri, por është forma më e lartë e shtypjes. Kur na thuhet se mund të bëjmë gjithçka, ne e kthejmë veten në një projekt që duhet optimizuar vazhdimisht. Ne e konsumojmë veten duke u përpjekur të jemi punonjësi perfekt, prindi perfekt, partneri perfekt dhe udhëtari perfekt. Ne nuk jemi më njerëz; jemi “kapital njerëzor” që duhet të japë rendiment 24/7.
Pse është kaq e vështirë të dalim nga ky rreth?
Mungesa e mundësisë për të dalë nga ky konsumim vjen nga humbja e “artit të të mos bërit asgjë”. Ne jemi edukuar të kemi frikë nga qetësia. Nëse ndalojmë, na pushton ankthi i tmerrshëm se po mbetemi pas, se po bëhemi të parëndësishëm. Ne e kemi kthyer edhe kohën e lirë në një formë pune: duhet të shkojmë në palestër, duhet të shohim filmat e fundit, duhet të vizitojmë vendet që janë në trend. Edhe argëtimi ynë është bërë konsumues. Ne jemi bërë si peshkaqenët që duhet të notojnë vazhdimisht për të mos u mbytur, por në këtë proces, po harrojmë se për ku po notojmë.
Pasojat në sjelljen tonë sociale:
Ky konsumim i vazhdueshëm po na shndërron në qenie “autiste” në kuptimin social. Jemi shumë të lodhur për të dëgjuar me vëmendje tjetrin, shumë të stresuar për të qenë empatikë dhe shumë të zënë për të ndërtuar lidhje që nuk kanë një përfitim praktik. Ne i shohim njerëzit e tjerë si “burime” ose si “konkurrencë”, duke e shndërruar jetën sociale në një treg të ftohtë shkëmbimesh.
Unë e admiroj ambicien njerëzore dhe aftësinë tonë për të transformuar botën përmes teknologjisë dhe punës. Progresi është i mrekullueshëm. Por, ndonjëherë, mendoj se kemi krijuar një përbindësh që ushqehet me energjinë tonë jetësore. Po harrojmë se dinjiteti i njeriut nuk matet me atë që prodhon, por me aftësinë e tij për të ndaluar, për të soditur dhe për të thënë: “Mjafton”.
Po ti, a e ke guximin të jesh “joproduktiv” për një ditë, apo vetëvlerësimi yt është i lidhur ngushtë me listën e punëve që ke kryer sot?
Byung-Chul Han
