Në një vënd ku gjithçka matet me tituj, një promovim i shpejtë tingëllon si provë vlere: “po ecën”, “po fiton”, “je zgjedhur”. Dhe kur standardi i brendshëm është i paqartë, njeriu e mat veten me ritmin e të tjerëve—një mekanizëm që psikologu social Leon Festinger e përshkroi si krahasim social, sidomos kur mungojnë matje objektive. Kështu, dëshira për të mos “mbetur mbrapa” e shtyn karrierën të ecë më shpejt se sa rritet profesionalizmi.
Rënia që s’paralajmëron
Kur roli vjen para mjeshtërisë, vjen edhe një lloj vetëbesimi që mund të mos ketë mbështetje reale: vendime të mëdha, përgjegjësi të rënda, pak durim për të mësuar. Psikologët David Dunning dhe Justin Kruger e kanë përshkruar këtë verbëri si prirje që njerëzit me njohuri/aftësi më të ulëta të mbivlerësojnë kompetencën e tyre, sepse u mungon vetë mjeti për ta gjykuar saktë atë kompetencë. Pastaj rënia nuk vjen si rrëshqitje—vjen si këputje: një projekt që dështon, një vendim që ekspozohet, një reputacion që bie më shpejt se sa u ngrit.
Ngjitja e ngadaltë që mban peshë
Në anën tjetër është karriera që rritet pa zhurmë: më pak “wow”, më shumë zanat; më pak shfaqje, më shumë proces. Ajo ndërton tri gjëra që nuk duken në rrjetet sociale, por që vendosin fatin profesional: gjykim të kthjellët, aftësi të ripërsëritshme dhe besim nga të tjerët (jo thjesht pëlqim). Kur titulli vjen në fund, ai nuk është dekor—është përmbledhje e një historie pune.
Pyetja që e mban njeriun në tokë
Para se të bëhet synim “rritja e shpejtë”, vlen një provë e thjeshtë: nëse sot hiqet titulli, çfarë mbetet në duar—aftësi apo vetëm etiketë? Dhe nëse përgjigjja të bezdis, kjo bezdi nuk është armik; është sinjal që të kthen te ritmi i duhur. Në fund, krahasimi me të tjerët do të ekzistojë gjithmonë, por siguria e karrierës ndërtohet kur njeriu zgjedh të mos jetojë me kronometrin e dikujt tjetër.
